V&G-plan: wat zegt de wetgeving?

Bij bouw- en sloopwerkzaamheden kunnen verschillende werkgevers, zelfstandigen en ontwerpers tegelijk betrokken zijn. Dat vraagt om duidelijke afspraken over veiligheid en gezondheid. In bepaalde situaties is een veiligheids- en gezondheidsplan (V&G-plan) daarom wettelijk verplicht. Hieronder lees je wanneer de verplichting geldt, wat er in het plan hoort te staan en wie verantwoordelijk is.

Wat is een V&G-plan?

Een V&G-plan is een projectgericht document waarin de veiligheids- en gezondheidsrisico’s van een bouwproject worden beschreven, samen met de maatregelen om die risico’s te voorkomen of te beperken. Het plan helpt betrokken partijen hun werkzaamheden op elkaar af te stemmen.

Een V&G-plan is geen algemeen veiligheidsdocument dat na oplevering in een la verdwijnt. Het moet aansluiten op de werkzaamheden en risico’s van het project en waar nodig worden aangepast als het ontwerp, de planning of de werkwijze verandert.

Welke wetgeving geldt?

De verplichtingen rond het V&G-plan zijn vastgelegd in de Nederlandse Arbeidsomstandighedenwet en het Arbeidsomstandighedenbesluit. De regels staan in de bepalingen over het bouwproces en zijn gebaseerd op Europese regelgeving voor tijdelijke en mobiele bouwplaatsen.

De wetgeving vraagt om veiligheidsrisico’s al tijdens de voorbereiding en het ontwerp mee te nemen. Zo kunnen risico’s waar mogelijk worden voorkomen voordat het werk op de bouwplaats begint.

Wanneer is een V&G-plan verplicht?

Voor bouw- en sloopwerkzaamheden is een V&G-plan verplicht als aan ten minste één van de volgende voorwaarden wordt voldaan:

• Er zijn werkzaamheden met bijzondere gevaren, zoals werken met valgevaar, werken in een sleuf of tunnel, duikwerk, werkzaamheden met gevaarlijke stoffen of werk waarbij zware prefabonderdelen worden gemonteerd.
• Het project moet vooraf worden gemeld bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Dat is in het algemeen het geval als het werk langer dan 30 werkdagen duurt en er op enig moment meer dan 20 werknemers tegelijk aan het werk zijn, of als de geplande omvang meer dan 500 mensdagen bedraagt.

De precieze toepassing hangt af van de werkzaamheden en de projectomstandigheden. Controleer bij twijfel de actuele bepalingen in het Arbeidsomstandighedenbesluit en de informatie van de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Wat moet er in het V&G-plan staan?

De inhoud moet passen bij de omvang en risico’s van het project. In de praktijk bevat een V&G-plan meestal onder meer:

• een beschrijving van het project, de planning en de betrokken partijen;
• de belangrijkste risico’s tijdens de verschillende fasen van het werk;
• maatregelen om risico’s weg te nemen of te beperken;
• afspraken over samenwerking, coördinatie en informatie-uitwisseling;
• regels voor de bouwplaats, waaronder toegang en veilig gebruik van voorzieningen;
• afspraken over noodsituaties, incidenten en hulpverlening;
• de manier waarop wijzigingen en nieuwe risico’s in het plan worden verwerkt.

Het plan hoort begrijpelijk en bruikbaar te zijn voor de mensen die het werk voorbereiden en uitvoeren. Een standaarddocument dat niet op het project is toegesneden, voldoet niet aan dat doel.

Wie is verantwoordelijk?

De opdrachtgever heeft een belangrijke rol bij het organiseren van de veiligheidscoördinatie van het bouwproces. Waar de regels dat vereisen, moet ervoor worden gezorgd dat een veiligheids- en gezondheidscoördinator wordt aangesteld voor de ontwerp- en/of uitvoeringsfase.

Ook ontwerpers, werkgevers, aannemers en zelfstandigen hebben verplichtingen. Zij moeten rekening houden met de veiligheidsrisico’s die samenhangen met hun werkzaamheden en relevante informatie delen met de andere betrokken partijen. De afspraken in het V&G-plan vervangen deze eigen wettelijke verantwoordelijkheden niet.

Wanneer moet het plan klaar zijn?

Het V&G-plan moet tijdig worden opgesteld, zodat de veiligheidsmaatregelen bekend zijn voordat de betreffende werkzaamheden beginnen. In de ontwerpfase kunnen risico’s soms nog worden voorkomen door een andere ontwerpkeuze of planning. Tijdens de uitvoering moet het plan actueel blijven en worden bijgewerkt wanneer omstandigheden veranderen.

V&G-plan en andere veiligheidsdocumenten

Een V&G-plan is niet automatisch hetzelfde als een RI&E, een taakrisicoanalyse (TRA), een werkplan of een werkvergunning. Die documenten kunnen elkaar aanvullen, maar hebben elk een eigen functie. Het V&G-plan richt zich op de samenhangende veiligheids- en gezondheidsaanpak van het bouwproject. Werkgevers blijven daarnaast verantwoordelijk voor de risico-inventarisatie en -evaluatie en de maatregelen voor hun eigen werkzaamheden.

Samengevat

De Nederlandse V&G-planwetgeving is bedoeld om risico’s tijdens bouw- en sloopprojecten vroegtijdig te herkennen en de samenwerking tussen betrokken partijen goed te regelen. Een plan is in bepaalde gevallen verplicht, waaronder bij bijzondere gevaren of wanneer het project vooraf moet worden gemeld bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Zorg dat het plan projectspecifiek is, op tijd beschikbaar is en tijdens het werk wordt bijgehouden.

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Raadpleeg voor een specifiek project de actuele wetgeving of een deskundige op het gebied van arbeidsomstandigheden.

 

Zeven Tips voor Naleving van V&G-Plan Wetgeving in de Bouwsector

1. Controleer of een V&G-plan verplicht is volgens het Arbobesluit
2. Leg projectspecifieke risico’s en maatregelen vast; gebruik geen standaardplan zonder aanpassing.
3. Wijs een V&G-coördinator aan voor de ontwerp- en uitvoeringsfase wanneer de regels dat vereisen.
4. Stem het plan af met betrokken werkgevers, zelfstandigen en uitvoerende partijen.
5. Werk het plan bij zodra ontwerp, planning, werkzaamheden of risico’s veranderen.
6. Neem afspraken op over samenwerking, toezicht, noodsituaties en toegang tot de bouwplaats.
7. Controleer ook de meldingsplicht bij de Nederlandse Arbeidsinspectie en bewaar het plan op de bouwplaats.

Controleer of een V&G-plan verplicht is volgens het Arbobesluit

Controleer aan de hand van het Arbobesluit of voor uw bouw- of sloopproject een V&G-plan verplicht is. Dat is onder meer het geval wanneer er bijzondere risico’s zijn of wanneer het project aan de criteria voor melding bij de Nederlandse Arbeidsinspectie voldoet. Beoordeel de werkzaamheden en projectomvang daarom tijdig, zodat het plan—als dat nodig is—vóór de start van het werk kan worden opgesteld.

Leg projectspecifieke risico’s en maatregelen vast; gebruik geen standaardplan zonder aanpassing.

Leg de projectspecifieke risico’s en bijbehorende maatregelen duidelijk vast in het V&G-plan. Denk daarbij aan de werkzaamheden, de locatie, de planning en de betrokken partijen. Een standaardplan kan als uitgangspunt dienen, maar moet altijd worden aangepast aan de omstandigheden van het project. Alleen zo bevat het plan praktische afspraken waar iedereen op de bouwplaats daadwerkelijk mee kan werken.

Wijs een V&G-coördinator aan voor de ontwerp- en uitvoeringsfase wanneer de regels dat vereisen.

Wijs een V&G-coördinator aan voor de ontwerp- en uitvoeringsfase wanneer de wetgeving dat vereist. Zo worden veiligheids- en gezondheidsrisico’s al tijdens het ontwerp meegenomen en blijft de afstemming tussen betrokken partijen tijdens de uitvoering op orde. Leg de taken en verantwoordelijkheden duidelijk vast en zorg dat de coördinator tijdig over de juiste informatie beschikt.

Stem het plan af met betrokken werkgevers, zelfstandigen en uitvoerende partijen.

Stem het V&G-plan af met alle betrokken werkgevers, zelfstandigen en uitvoerende partijen. Zij kennen de risico’s van hun werkzaamheden en kunnen aangeven welke maatregelen in de praktijk nodig zijn. Door afspraken over planning, verantwoordelijkheden, werkmethoden en onderlinge risico’s tijdig samen te bespreken, voorkom je misverstanden en sluiten de veiligheidsmaatregelen beter op elkaar aan. Werk het plan bij als de werkzaamheden of omstandigheden veranderen.

Werk het plan bij zodra ontwerp, planning, werkzaamheden of risico’s veranderen.

Werk het V&G-plan direct bij wanneer het ontwerp, de planning, de werkzaamheden of de risico’s veranderen. Zo blijven de veiligheidsmaatregelen aansluiten op de actuele situatie en weten alle betrokkenen welke afspraken gelden. Bespreek belangrijke wijzigingen met de betrokken partijen voordat het aangepaste werk begint.

Neem afspraken op over samenwerking, toezicht, noodsituaties en toegang tot de bouwplaats.

Neem in het V&G-plan duidelijke afspraken op over hoe de verschillende partijen samenwerken en wie toezicht houdt op de naleving van de veiligheidsmaatregelen. Beschrijf ook wat er moet gebeuren bij een ongeval of andere noodsituatie, wie hulpdiensten waarschuwt en waar de verzamelplaats is. Leg daarnaast vast wie toegang heeft tot de bouwplaats en hoe bezoekers en leveranciers veilig worden ontvangen en geïnformeerd. Zo weet iedereen wat er van hem of haar wordt verwacht en kan het werk veiliger verlopen.

Controleer ook de meldingsplicht bij de Nederlandse Arbeidsinspectie en bewaar het plan op de bouwplaats.

Controleer bij aanvang van het project of de werkzaamheden moeten worden gemeld bij de Nederlandse Arbeidsinspectie; die meldingsplicht kan betekenen dat ook een V&G-plan verplicht is. Zorg er bovendien voor dat het actuele plan op de bouwplaats beschikbaar is, zodat werknemers en andere betrokkenen het kunnen raadplegen en de afspraken direct kunnen toepassen.